Nadwzroczność u dzieci

Nadwzroczność u dzieci – co warto wiedzieć?

Nadwzroczność, zwana również dalekowzrocznością, to wada wzroku, która u dzieci występuje dość często, choć nie zawsze jest od razu zauważalna. W przypadku nadwzroczności dziecko widzi wyraźnie obiekty znajdujące się w oddali, ale ma trudności z ostrym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko. Choć wada ta może występować na różnych etapach życia, nadwzroczność u dzieci rządzi się swoimi prawami i wymaga szczególnej uwagi.

Czym jest dalekowzroczność u dzieci?

Nadwzroczność u dzieci, podobnie jak u dorosłych, wynika z nieprawidłowej budowy oka. W zdrowym oku promienie światła są skupiane dokładnie na siatkówce, co pozwala na ostre widzenie. W przypadku nadwzroczności promienie światła skupiają się za siatkówką, co powoduje rozmycie obrazu, szczególnie przy patrzeniu na bliskie obiekty. Oko dziecka jest zazwyczaj nieco mniejsze niż oko dorosłego, co jest jedną z przyczyn nadwzroczności. W wielu przypadkach nadwzroczność u dzieci jest naturalną cechą rozwoju oka i z wiekiem może się zmniejszać, gdy gałka oczna rośnie.

Nadwzroczność fizjologiczna

Nadwzroczność fizjologiczna to naturalny stan, który występuje u większości noworodków i małych dzieci. W pierwszych latach życia oko dziecka jest stosunkowo małe, co powoduje, że promienie światła skupiają się za siatkówką, a nie bezpośrednio na niej. Ten typ nadwzroczności nie jest wadą wzroku w sensie patologii – wraz ze wzrostem gałki ocznej, oko dziecka zaczyna prawidłowo skupiać obraz, co prowadzi do stopniowego zanikania nadwzroczności fizjologicznej. U wielu dzieci nadwzroczność fizjologiczna ustępuje samoistnie do około 6. roku życia. Jednak w niektórych przypadkach może ona się utrzymywać lub przekształcać w nadwzroczność wymagającą korekcji, jeśli oko nie rozwija się w pełni prawidłowo. Regularne badania wzroku są kluczowe, aby śledzić ten proces i zidentyfikować ewentualne zaburzenia widzenia.

Dlaczego nadwzroczność występuje u dzieci?

Nadwzroczność u dzieci ma głównie podłoże genetyczne – jeśli rodzice mieli w dzieciństwie wadę wzroku, istnieje większe prawdopodobieństwo, że ich dziecko również będzie miało nadwzroczność. Wzrost oka w pierwszych latach życia odgrywa kluczową rolę w rozwoju tej wady. U wielu dzieci nadwzroczność stopniowo ustępuje wraz z wiekiem, gdy gałka oczna się wydłuża, jednak u niektórych dzieci wada może się utrzymywać, a nawet pogłębiać.

Objawy nadwzroczności u dzieci

Rozpoznanie nadwzroczności u dziecka bywa trudne, zwłaszcza że dzieci rzadko skarżą się na problemy ze wzrokiem – nie wiedzą, że mogłyby widzieć lepiej. Dlatego ważne jest, aby rodzice zwracali uwagę na sygnały świadczące o problemach z widzeniem. Objawy nadwzroczności mogą obejmować:

• Mrużenie oczu podczas patrzenia na bliskie przedmioty,
• Trudności z koncentracją podczas czytania lub rysowania,
• Szybkie męczenie się przy zadaniach wymagających skupienia wzroku z bliska,
• Bóle głowy, szczególnie po długim okresie pracy wzrokowej,
• Unikanie czynności, które wymagają patrzenia z bliska, takich jak czytanie książek.

Niektóre dzieci z nadwzrocznością mogą także zgłaszać uczucie pieczenia lub swędzenia oczu, co często jest mylnie brane za zmęczenie lub alergię.

Badania wzroku przy nadwzroczności u dzieci

Wczesna diagnoza nadwzroczności jest kluczowa dla zapewnienia dziecku prawidłowego rozwoju wzrokowego i uniknięcia problemów z nauką. Badanie wzroku u dzieci powinno być przeprowadzone już w wieku kilku miesięcy, a następnie powtarzane w regularnych odstępach czasu, szczególnie jeśli istnieje podejrzenie problemów z widzeniem. Podstawowym narzędziem do diagnozy nadwzroczności jest standardowe badanie okulistyczne, które obejmuje:

• Badanie ostrości wzroku – dziecko czyta litery lub patrzy na obrazki w różnych odległościach, aby ocenić, jak widzi.
• Test refrakcji – pozwala określić, jak światło załamuje się w oku i czy wymaga ono korekcji.
• Badanie za pomocą lampy szczelinowej – specjalista ocenia stan rogówki, soczewki i siatkówki, aby wykluczyć inne problemy ze wzrokiem.

Regularne badania wzroku są niezbędne, nawet jeśli dziecko nie wykazuje oczywistych objawów nadwzroczności. Warto pamiętać, że dzieci mogą kompensować swoje problemy z widzeniem, mrużąc oczy lub zmieniając postawę ciała, co opóźnia wykrycie wady wzroku.

Sposoby korygowania nadwzroczności u dzieci

Korekcja nadwzroczności u dzieci zwykle polega na noszeniu okularów korekcyjnych. W zależności od stopnia wady wzroku okulary mogą być noszone stale lub tylko podczas zadań wymagających ostrego widzenia z bliska, takich jak czytanie czy nauka. W niektórych przypadkach, szczególnie u starszych dzieci, mogą być także stosowane soczewki kontaktowe.

Istnieje również możliwość stosowania ćwiczeń wzrokowych, które pomagają dziecku lepiej kontrolować akomodację, czyli zdolność oka do skupiania wzroku na różnych odległościach. Ćwiczenia te są szczególnie przydatne w łagodnych przypadkach nadwzroczności lub jako wsparcie dla innych metod leczenia.

W rzadkich przypadkach, gdy nadwzroczność jest bardzo silna i inne metody korekcji nie są wystarczające, może być rozważana interwencja chirurgiczna, jednak jest to ostateczność, której zazwyczaj unika się u dzieci.

Czy dalekowzroczność u dzieci może być leczona poprzez zabieg laserowej korekcji wzroku?

Laserowa korekcja wzroku, choć jest popularną metodą leczenia wad wzroku u dorosłych, zazwyczaj nie jest stosowana u dzieci. Wynika to z faktu, że oczy dzieci nadal się rozwijają, a gałka oczna rośnie i zmienia swoje właściwości refrakcyjne aż do osiągnięcia pełnej dojrzałości. U dzieci z nadwzrocznością kluczowe jest śledzenie, jak wada wzroku zmienia się z wiekiem, ponieważ w wielu przypadkach nadwzroczność może samoistnie się zmniejszyć.

Laserowa korekcja wzroku może być rozważana dopiero, gdy wzrok dziecka się ustabilizuje, co zazwyczaj ma miejsce po 18. roku życia. Dlatego standardową metodą korekcji nadwzroczności u dzieci są okulary korekcyjne lub soczewki kontaktowe, które pomagają dziecku widzieć wyraźnie, jednocześnie umożliwiając dalszy rozwój wzroku.

W wyjątkowych przypadkach, np. przy bardzo wysokich wadach wzroku lub wady towarzyszącej innym problemom zdrowotnym, specjaliści mogą rozważać inne interwencje, jednak laserowa korekcja wzroku nie jest standardowym rozwiązaniem dla dzieci.