Dystrofia Fuchsa – przyczyny, objawy i leczenie
Co musisz wiedzieć?
- Dystrofia Fuchsa to przewlekła choroba rogówki prowadząca do jej obrzęku i pogorszenia widzenia, najczęściej występująca u kobiet w średnim i starszym wieku.
- Początkowo może przebiegać bezobjawowo, ale z czasem powoduje zamglone widzenie, wrażliwość na światło i ból oczu, zwłaszcza rano.
- Leczenie obejmuje krople hipertoniczne i nawilżające, a w zaawansowanych stadiach przeszczep rogówki – warstwowy lub pełnej grubości.
- Współistniejące choroby oczu, jak jaskra i zaćma, wymagają zintegrowanego leczenia, czasem łączącego zabiegi chirurgiczne w jednym etapie.
Spis treści
Dystrofia Fuchsa to przewlekła choroba oczu, która dotyka śródbłonka rogówki, czyli wewnętrznej warstwy odpowiedzialnej za utrzymanie jej przejrzystości. Choroba ta powoduje postępujący obrzęk rogówki, co prowadzi do pogorszenia widzenia i utraty ostrości widzenia. Dystrofia rogówki śródbłonka Fuchsa jest często uwarunkowana genetycznie, choć jej rozwój może być przyspieszony przez czynniki środowiskowe i wiek.
Zaburzenie to dotyka głównie osoby w średnim i starszym wieku, a kobiety są bardziej narażone niż mężczyźni. W początkowych stadiach choroba przebiega bezobjawowo, ale wraz z jej rozwojem może znacząco wpływać na jakość życia pacjenta.
Co to dystrofia fuchsa?
Dystrofia Fuchsa, znana również jako dystrofia rogówki śródbłonka Fuchsa, to choroba oczu, która prowadzi do postępującego uszkodzenia śródbłonka rogówki – warstwy komórek odpowiedzialnej za odprowadzanie płynów z jej powierzchni. Utrata tych komórek powoduje obrzęk rogówki i utratę przezierności rogówki, co skutkuje pogorszeniem widzenia.
Choroba ta jest uwarunkowana genetycznie, a dystrofia Fuchsa występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Diagnostyka dystrofii Fuchsa obejmuje szczegółowy wywiad lekarski, badanie kliniczne oraz pomiar grubości rogówki, co pozwala ocenić stopień obrzęku i rozwój choroby.
Przyczyny dystrofii fuchsa
Dystrofia Fuchsa jest chorobą uwarunkowaną genetycznie, co oznacza, że jej rozwój często wiąże się z dziedziczeniem mutacji w genach odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie śródbłonka rogówki. W wielu przypadkach choroba jest przekazywana w sposób dominujący, co oznacza, że ryzyko jej wystąpienia wzrasta, jeśli w rodzinie były już przypadki dystrofii rogówki Fuchsa.1
Przyczyną choroby jest nieprawidłowa budowa rogówki, a dokładniej śródbłonka rogówki, który stopniowo traci zdolność do odprowadzania płynów z nabłonka rogówki. To prowadzi do gromadzenia się płynów i powstawania obrzęku rogówki. Czynniki takie jak wiek, płeć (choroba występuje częściej u kobiet) i współistniejące schorzenia mogą dodatkowo przyspieszać rozwój dystrofii.
W niektórych przypadkach intensywność objawów nasila się w wyniku zaburzeń ciśnienia wewnątrzgałkowego. W leczeniu dystrofii Fuchsa stosuje się zarówno środki farmakologiczne, które stabilizują nabłonek rogówki, jak i zaawansowane zabiegi chirurgiczne, takie jak przeszczep rogówki.2
Etapy dystrofii fuchsa
Dystrofia Fuchsa rozwija się w różnym tempie, a jej postęp można podzielić na dwa główne etapy: wczesny i zaawansowany. W każdym z nich objawy dystrofii Fuchsa różnią się stopniem nasilenia i wpływem na jakość widzenia.
Etap wczesny
W początkowej fazie choroby pacjenci mogą nie zauważyć znaczących problemów z widzeniem. W tym czasie zmiany w śródbłonku rogówki Fuchsa nie wywołują jeszcze obrzęku, a nabłonek rogówki pozostaje stosunkowo stabilny. Mogą jednak pojawić się niewielkie zaburzenia ostrości widzenia rano, które poprawiają się w ciągu dnia.
Etap zaawansowany
W miarę postępu choroby zaczyna dochodzić do obrzęku rogówki, co prowadzi do poważniejszych objawów, takich jak zamglone widzenie, nasilona wrażliwość na światło oraz ból oczu. W tej fazie mogą wystąpić pęcherze nabłonkowe na powierzchni rogówki, które bywają bardzo bolesne i dodatkowo pogarszają ostrość widzenia.
Leczenie w tym etapie często wymaga stosowania specjalnych środków, takich jak krople hipertoniczne na bazie soli fizjologicznej, które zmniejszają obrzęk. W niektórych przypadkach konieczne jest zastosowanie miękkich soczewek kontaktowych, które łagodzą dyskomfort wywołany pęcherzami nabłonkowymi.
Zaawansowana dystrofia Fuchsa może wymagać leczenia chirurgicznego, w tym przeszczepu rogówki, który może obejmować całą grubość rogówki lub jej warstwowe usunięcie, w zależności od nasilenia objawów.
Leczenie dystrofii fuchsa
Leczenie dystrofii Fuchsa zależy od stopnia zaawansowania choroby oraz nasilenia objawów. W początkowych stadiach skupia się na łagodzeniu objawów dystrofii Fuchsa, takich jak obrzęk i zamglone widzenie. W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczne może być leczenie chirurgiczne, które znacząco poprawia komfort życia pacjenta.
Leczenie zachowawcze
W pierwszych etapach dystrofii Fuchsa stosuje się:
- Środki hipertoniczne, takie jak krople lub maści zawierające sól fizjologiczną, które zmniejszają obrzęk rogówki.
- Krople nawilżające, pomagające poprawić komfort widzenia i nawilżyć rogówkę.
- Unikanie ekspozycji na suche powietrze oraz korzystanie z nawilżaczy powietrza.
Te metody mogą czasowo stabilizować stan pacjenta, łagodząc obrzęk i poprawiając jakość widzenia.
Leczenie chirurgiczne
W bardziej zaawansowanych stadiach choroby, gdy utrata przezierności rogówki Fuchsa staje się znacząca, konieczny może być przeszczep rogówki. Istnieją dwie główne techniki:
- Przeszczep warstwowy (DMEK lub DSAEK): Usunięcie uszkodzonej warstwy śródbłonka rogówki i zastąpienie jej zdrową tkanką dawcy.
- Przeszczep pełnej grubości (PK): Zalecany w rzadkich przypadkach, gdy zmiany chorobowe obejmują wszystkie warstwy rogówki.
W przypadku współistnienia zaćmy i dystrofii Fuchsa, operacja usunięcia zaćmy może być połączona z przeszczepem warstwowym rogówki, aby zminimalizować liczbę interwencji chirurgicznych.
Jaskra a dystrofia fuchsa
Choć jaskra i dystrofia Fuchsa to dwie odrębne choroby oczu, mogą występować jednocześnie, co komplikuje leczenie i diagnozę. Jaskra powoduje podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, które może dodatkowo obciążać już osłabioną rogówkę Fuchsa. W takich przypadkach objawy dystrofii Fuchsa, takie jak obrzęk rogówki czy zamglone widzenie, mogą ulec nasileniu.
Leczenie wymaga podejścia uwzględniającego obie choroby. Stosuje się krople obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe, które pomagają kontrolować jaskrę i zmniejszyć ryzyko dalszego uszkodzenia rogówki. W zaawansowanych przypadkach konieczna może być chirurgia, łącząca leczenie jaskry i dystrofii Fuchsa, takie jak zabieg przeszczepu rogówki połączony z operacją jaskry.
Zaćma a dystrofia fuchsa
Zaćma i dystrofia Fuchsa często współwystępują, szczególnie u starszych pacjentów. Zaćma powoduje zmętnienie soczewki oka, które dodatkowo pogarsza widzenie już obniżone przez obrzęk rogówki charakterystyczny dla dystrofii Fuchsa. W takich przypadkach leczenie obu schorzeń wymaga zintegrowanego podejścia.
Podczas operacji usunięcia zaćmy, jeśli pacjent cierpi również na dystrofię Fuchsa, można jednocześnie przeprowadzić przeszczep warstwowy rogówki (DMEK lub DSAEK). Taki zabieg pozwala na skuteczne przywrócenie przejrzystości rogówki i poprawę widzenia. Decyzja o łączonym leczeniu zależy od stopnia zaawansowania obu chorób oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.
Ważne pytania i odpowiedzi
-
Nie, nie we wszystkich przypadkach przeszczep rogówki jest konieczny. W początkowych stadiach choroby objawy można skutecznie łagodzić za pomocą kropli hipertonicznych, maści lub innych metod zachowawczych. Przeszczep jest rozważany tylko w zaawansowanych przypadkach, gdy obrzęk rogówki znacznie upośledza widzenie.
-
Dystrofia Fuchsa najczęściej ujawnia się w średnim lub starszym wieku, ale jej wczesne stadia mogą być obecne już w młodości. Choroba rozwija się powoli, przez co początkowe objawy mogą być niezauważalne przez wiele lat.
-
Zapobieganie obejmuje regularne wizyty u okulisty, stosowanie kropli nawilżających oraz unikanie czynników pogarszających, takich jak suche powietrze czy długotrwała ekspozycja na światło. Warto również unikać urazów oka, które mogą przyspieszyć postęp choroby.
-
W zaawansowanych stadiach dystrofii, gdy obrzęk i pęcherze nabłonkowe są obecne, noszenie soczewek kontaktowych może być utrudnione. W niektórych przypadkach stosuje się jednak miękkie soczewki terapeutyczne, aby zmniejszyć dyskomfort.
-
W przypadku współistnienia jaskry i dystrofii Fuchsa stosuje się krople obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz łączne zabiegi chirurgiczne, takie jak operacja jaskry i przeszczep rogówki. Decyzja zależy od stopnia zaawansowania obu chorób.
Bibliografia:
Blikpol / 01.12.2025