Jaskra – poważniejsza niż myślisz!

Na jaskrę możemy zachorować w każdym wieku, a choroba rozwija się powoli i często bezobjawowo. Obok zaćmy stanowi jedną z dwóch najczęstszych powodów ślepoty w krajach rozwiniętych. Zakłada się, że na całym świecie aż 70 mln ludzi choruje na jaskrę. Można ją jednakże wykryć dzięki systematycznym wizytom u specjalisty i pomiarom ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Czy jaskra to groźna choroba?

Pojęcie „jaskra” tak naprawdę dotyczy całej grupy chorób oczu, w których dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Są to choroby o charakterze postępującym i chronicznym.

Wynika to z tego, że ciecz wodnista wytwarzana w oku przesącza się z gałki ocznej do krwiobiegu. Jeśli jednak ten kąt przesączania jest zablokowany, ciecz nie znajduje ujścia z przedniej komory oka, więc rośnie ciśnienie wewnątrzgałkowe, co powoduje nacisk na nerw wzrokowy, dochodzi więc do nieodwracalnych uszkodzeń jego włókien. Uszkodzenie nerwu wzrokowego powoduje ograniczenia widzenia, które z czasem mogą prowadzić do całkowitej ślepoty.

Jaskra jest chorobą, która w krajach rozwiniętych jest jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty. Według Światowej Organizacji Zdrowia jest jeszcze poważniejsza, niż zaćma, gdyż jej skutek, czyli utrata wzroku, jest nieodwracalny.

Jaskra – przyczyny, objawy

Warto wiedzieć, że na jaskrę chorują wszyscy. Zarówno osoby dorosłe, jak i dzieci, osoby aktywne fizycznie, jak i prowadzące niezdrowy tryb życia. Wyróżniamy następujące rodzaje jaskry:

• jaskra pierwotna otwartego kąta – dotyczy aż 90% przypadków jaskry, najczęściej występuje po 30 r.ż., zwykle powoduje powolną utratę widzenia obwodowego. Najczęściej dopiero ubytek 50% włókien nerwowych jest zauważalny przez pacjenta.
• jaskra zamkniętego kąta przesączania – ta może objawić się gwałtownie, pojawia się około 50-60 r.ż.. To przypadek ostrego ataku jaskry, który charakteryzuje się silnym bólem oka, które staje się bardzo czerwone i twarde, co więcej – objawia się nudnościami, bólami brzucha oraz głowy nad łukiem brwiowym. Towarzyszą mu również zaburzenia widzenia, a nawet wymioty i zaburzenia pracy serca. Jeśli zaobserwowałeś to u siebie lub u Twoich bliskich – natychmiast zgłoś się do okulisty.
• jaskra wrodzona – to najczęstsza forma jaskry stwierdzana u dzieci. Jest to choroba o podłożu genetycznym.
• jaskra wtórna – nieodwracalne zmiany i zanik nerwu powstały w wyniku zmian w gałce ocznej, np. wywołanych stanem zapalnym czy innymi patologicznymi stanami oka.

Jak już napisaliśmy powyżej, szczególnie przy jaskrze pierwotnej otwartego kąta, pierwsze objawy pojawiają się, gdy doszło już do zaawansowanego zaniku nerwu wzrokowego. Pacjenci z jaskrą najczęściej uskarżają się na:

• pogorszenie widzenia,
• zwężenie pola widzenia – widzenie tunelowe,
• zauważalna rozmyta tęczówka oka,
• podrażnienie oka i zaczerwienienia,
• światłowstręt,
• widzenie halo, czyli tzw. aureoli w pobliżu źródeł światła,
• inne.

Co ważne, wiele z tych objawów mylonych jest ze zmęczeniem oka czy inną jednostką chorobową, stąd też często są bagatelizowane.

Pamiętajmy, że najważniejsza jest profilaktyka – badajmy się regularnie, a unikniemy wielu groźnych schorzeń!

Szybka diagnoza jaskry – może zwiększyć skuteczność leczenia

Wciąż świadomość społeczeństwa, także polskiego, dotycząca chorób oczu, w tym zaćmy czy jaskry jest na niskim poziomie. Tymczasem nowoczesna i szybka diagnostyka może w porę wykryć ważne schorzenia i zoptymalizować leczenie pacjenta.

Przyjmuje się, że co 2 lata powinniśmy wykonać badania kontrolne w kierunku jaskry. Osoby, które są w grupie podwyższonego ryzyka, gdyż m.in. ich członkowie rodziny chorowali bądź chorują na jaskrę, powinni badać się raz na 6-12 miesięcy.

Jakie badania wykona okulista?

• Tonometria – to kluczowe badanie. Mierzy ono ciśnienie wewnątrz gałki ocznej.
• Perymetria – badanie pola widzenia, wskazuje na jego ubytki wywołane przez jaskrę, w tym mroczki.
• Stereoskopowa ocena tarczy n. II – obrazuje kształt tarczy wzrokowego nerwu, ich symetrię, proporcje wielkości.
• Gonioskopia – bada kąt przesączania.

Pamiętajmy, że jedynie lekarz okulista jest w stanie w pełni rozpoznać jaskrę, a także odróżnić od siebie poszczególne rodzaje jaskry. Określenie i uszczegółowienie jednostki chorobowej ma niebagatelne znaczenie w leczeniu jaskry. Warto więc badać się regularnie w jego gabinecie, by otrzymać fachową ocenę stanu naszego oka.

Jak wygląda leczenie jaskry?

Jak już powiedzieliśmy, wszelkie typy jaskry mogą prowadzić do nieodwracalnych zmian. Dlatego leczenie polega na powstrzymaniu niszczenia nerwu, w wyniku obniżenia zbyt wysokiego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Osiągnięcie docelowego ciśnienia jest niezbędne, by uniknąć całkowitej utraty wzroku. Zazwyczaj osoby, które w porę podjęły terapię, zachowują wzrok na funkcjonalnym poziomie.

Leczenie najczęściej składa się z trzech metod, które lekarz dostosowuje do stanu zaawansowania choroby, typu jaskry i stanu zdrowia pacjenta. Wyróżniamy:

• leczenie farmakologiczne – najczęściej okulista przepisze krople, które mają obniżać ciśnienie wewnątrzgałkowe,
• leczenie laserowe – polega na otwarciu zatkanych otworów w kącie przesączania,
• leczenie operacyjne – wykonuje się je, kiedy brak jest możliwości na obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego innymi metodami.

Dwa ostatnie sposoby stosowane w leczeniu jaskry dotyczą zazwyczaj zaawansowanych stadium choroby.

Warto także pamiętać, że istnieją czynniki, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania na jaskrę. Należą do nich m.in:

• wiek – powyżej 35 r.ż. rośnie ryzyko zachorowania na jaskrę, w dojrzałym wieku częściej występują ubytki w polu widzenia,
• płeć – kobiety częściej chorują na jaskrę,
• choroby krążenia,
• występowanie jaskry w rodzinie,
• cukrzyca,
• długotrwałe stosowanie sterydów,
• skłonność do migren,
• cienkie rogówki,
• krótkowzroczność,
• stres ( tu szczególnie często występuje ostry atak jaskry)
• zimne stopy i dłonie,
• inne.

Jak widzimy, wiele jest czynników, które mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia jaskry. Warto jednak dodać, że tak naprawdę ani odpowiednia dieta, ani suplementacja nie uchronią nas przed jaskrą.

Jaskra może obniżyć komfort naszego życia i wpłynąć na relacje społeczne

Nie leczona jaskra prowadzi do nieodwracalnych zmian w widzeniu. Osoby, które zauważają u siebie zmiany widzenia, często powoli wycofują się z życia społecznego. Przestają odwiedzać miejsca kulturalne, spotykać się ze znajomymi. Także aktywność zawodowa w wielu przypadkach nie jest możliwa.

Niewątpliwie także całkowita utrata wzroku ma swoje nie tylko fizyczne konsekwencje, ale także te natury psychologicznej. Ograniczenie aktywności społecznej, zawodowej dla wielu pacjentów jest traumatycznym wydarzeniem. Często więc terapię okulistyczną uzupełnia wsparcie psychologa, który pomaga pacjentowi odnaleźć się w nowej rzeczywistości, wrócić do dawnej aktywności.

Podsumowanie

1. Dziś na jaskrę choruje w Polsce niemal milion osób. Przyjmuje się, że z każdym rokiem będzie rosła liczba osób, które dotknie ta choroba.
2. Objawy jaskry często, szczególnie we wczesnym stadium, są niezauważalne.
3. Przyczyny jaskry mogą być różne, a jedynie lekarz okulista ma kompetencje i doświadczenie, by wskazać na konkretne źródło choroby. Wczesne wykrycie jaskry może nie tylko zwiększyć komfort pacjenta, ale także uratować wzrok.
4. Leczenie jaskry ma na celu zahamowanie postępowania choroby. Podczas terapii okulista decyduje o metodach leczenia, które dopasowuje do wielu czynników.
5. Należy co najmniej raz na 2 lata wykonać badanie w kierunku jaskry w specjalistycznym gabinecie. Co więcej, w przypadku jakichkolwiek zaburzeń pola widzenia, należy umówić się na wizytę u okulisty.