Angiografia fluoresceinowa, czyli obrazowanie dna oka z kontrastem (AF)

Angiografia fluoresceinowa (AF) to zaawansowana metoda diagnostyczna wykorzystywana w okulistyce, pozwalająca na szczegółowe obrazowanie dna oka. Badanie polega na dożylnym podaniu środka kontrastowego fluoresceiny, który, pod wpływem promieniowania UV, emituje fluorescencję, umożliwiając widoczność naczyń siatkówki oka. Angiografia fluoresceinowa jest szczególnie pomocna w diagnostyce chorób siatkówki oka, takich jak zwyrodnienie plamki czy retinopatia cukrzycowa. Dzięki tej metodzie możliwe jest uwidocznienie wszelkich zmian w układzie naczyń krwionośnych siatkówki.

Badanie umożliwia nie tylko diagnozowanie chorób oczu, ale także monitorowanie postępów leczenia oraz diagnostykę patologi w układzie naczyniowym oka. Poprzez serię fotografii dna oka możliwe jest szczegółowe uchwycenie zmian, takich jak obrzęki, krwawienia, czy zmiany w strukturach naczyń, które są trudne do zauważenia w standardowych badaniach. Obrazowanie dna oka w technice angiografii fluoresceinowej pozwala na bardzo precyzyjne określenie stanu naczyń, co jest szczególnie istotne przy terapii nowoczesnymi metodami, jak leczenie laserowe.¹

Na czym polega obrazowanie dna oka z kontrastem (AF)?

Angiografia fluoresceinowa to zaawansowana metoda diagnostyczna, która umożliwia precyzyjne obrazowanie dna oka. Polega na dożylnym podaniu środka kontrastowego, fluoresceiny, który, pod wpływem promieniowania UV, emituje fluorescencję. Dzięki tej właściwości możliwe jest szczegółowe zobrazowanie naczyń siatkówki oka. Ta technika pozwala na wykrycie zmiany w układzie naczyniowym, takie jak krwawienia, obrzęki czy zmiany w strukturze naczyń, które są charakterystyczne dla różnych chorób oczu, w tym retinopatii cukrzycowej i zwyrodnienia plamki.

Podczas badania AF wykonywana jest seria zdjęć dna oka, które pozwalają na śledzenie przepływu kontrastu przez naczynia krwionośne siatkówki. Dzięki tej metodzie, możliwe jest monitorowanie nie tylko strukturalnych zmian w naczyniach, ale także wczesne wykrywanie patologii, takich jak obrzęki i krwawienia w obrębie siatkówki, które mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń wzroku. Wykonywanie zdjęć dna oka w tej technice jest szczególnie przydatne w diagnostyce chorób siatkówki oraz w ocenie skuteczności leczenia.²

Angiografia fluoresceinowa oka – przebieg badania

Badanie angiografii fluoresceinowej polega na dożylnym podaniu środka kontrastowego fluoresceiny, który umożliwia uzyskanie szczegółowych obrazów naczyń krwionośnych siatkówki. Fluoresceina, po podaniu, emituje światło pod wpływem promieniowania UV, co pozwala na dokładne uwidocznienie przepływu krwi w naczyniach błony naczyniowej. W trakcie badania wykonywana jest seria zdjęć dna oka, które rejestrują dokładny przepływ kontrastu przez naczynia siatkówki. Dzięki tej metodzie możliwe jest wykrycie nawet najmniejszych nieprawidłowości w układzie naczyniowym oka.

Procedura badania AF trwa zwykle 10-20 minut i nie wymaga hospitalizacji. W trakcie badania pacjent może poczuć uczucie dyskomfortu związane z podaniem środka cieniującego, które objawia się lekkim ciepłem w obrębie ciała, zwłaszcza w okolicy ramienia, gdzie podawany jest kontrast. Ponadto, pacjent może doświadczyć błysków światła z aparatu, który wykonuje zdjęcia. W przypadku niektórych osób może wystąpić intensywne zabarwienie moczu po zakończeniu procedury, co jest efektem wydalania kontrastu. Z tego względu pacjentom często zaleca się noszenie okularów przeciwsłonecznych, ponieważ ich oczy mogą być wrażliwe na światło po badaniu.

Angiografia oka – jak się przygotować do badania?

Przygotowanie do badania angiografii fluoresceinowej obejmuje kilka kluczowych kroków, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa pacjenta podczas wykonywania angiografii fluoresceinowej:

• Informowanie lekarza o chorobach przewlekłych – Pacjent powinien poinformować lekarza o wszelkich chorobach przewlekłych, takich jak niewydolność nerek, choroby układu krążenia, nadczynność tarczycy oraz innych schorzeniach, które mogą wpłynąć na bezpieczeństwo badania AF. Dzięki tej informacji lekarz będzie w stanie dostosować plan badania, aby uniknąć niepożądanych skutków.
• Wymagane badania – Wyniki analizy krwi oraz badania przesiewowe mogą być wymagane, aby upewnić się, że pacjent jest w odpowiedniej kondycji do podjęcia badania. Warto wykonać te testy, szczególnie jeśli pacjent ma historię chorób nerek, wątroby lub innych problemów zdrowotnych.
• Leki przed badaniem – Pacjent może zostać poproszony o zaprzestanie przyjmowania pewnych leków na kilka dni przed badaniem angiografii fluoresceinowej, zwłaszcza jeśli przyjmowane środki mogą wpływać na reakcję organizmu na dożylnym podaniu środka cieniującego. Zalecenia dotyczące leków zależą od konkretnej sytuacji pacjenta i zaleceń lekarza prowadzącego.

Te kroki przygotowawcze mają na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, takich jak reakcje uczuleniowe czy problemy z układem naczyniowym podczas badania oka. Odpowiednie przygotowanie do badania zwiększa jego skuteczność i bezpieczeństwo dla pacjenta.

Kiedy wykonać badanie AF?

Angiografia fluoresceinowa jest szczególnie wskazana w diagnostyce i monitorowaniu różnych chorób siatkówki oka, takich jak:

• Retinopatia cukrzycowa – Choroba, która może prowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych siatkówki oka w wyniku długotrwałego wysokiego poziomu cukru we krwi. Badanie AF pozwala na wczesne wykrycie zmian w układzie naczyniowym siatkówki.
• Zwyrodnienie plamki – Jest to jedna z najczęstszych przyczyn utraty wzroku w starszym wieku, a angiografia fluoresceinowa pozwala na ocenę stanu naczyń w plamce żółtej, umożliwiając diagnozowanie i monitorowanie postępu choroby.
• Obserwacja skuteczności terapii w leczeniu nowotworów siatkówki oraz w przypadku leczenia laserowego – Dzięki badaniu AF możliwe jest dokładne uwidocznienie krążenia w naczyniach siatkówki, co pozwala na ocenę efektów stosowanej terapii, a także planowanie dalszego leczenia.

Badanie AF jest także pomocne w diagnostyce patologii nerwu wzrokowego i wszelkich innych schorzeń związanych z układem naczyniowym oka, co sprawia, że jest niezbędne w wielu przypadkach klinicznych.

Przeciwwskazania do obrazowania dna oka z kontrastem

Przeciwwskazania do angiografii fluoresceinowej obejmują:

• Alergie na środki kontrastowe (fluoresceinę) – Osoby uczulone na fluoresceinę nie powinny poddawać się badaniu AF, ponieważ może to prowadzić do reakcji uczuleniowych, takich jak wysypki, obrzęki czy problemy z oddychaniem.
• Problemy z nerkami – W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek, stosowanie środka kontrastowego może być niebezpieczne, ponieważ kontrast może nie być prawidłowo wydalany z organizmu, co może prowadzić do powikłań.
• Ciąża i karmienie piersią – Stosowanie kontrastu w trakcie ciąży i karmienia piersią jest zazwyczaj unikane, chyba że istnieje wyraźna konieczność, ponieważ brak pełnych badań nad bezpieczeństwem wpływu kontrastu na płód i niemowlę.
• Choroby serca – Choroby serca, zwłaszcza w przypadku ciężkich postaci chorób układu krążenia, mogą stanowić przeciwwskazanie do wykonania angiografii fluoresceinowej, ponieważ procedura może wiązać się z dodatkowymi obciążeniami układu krążenia.

Wszystkie te czynniki należy szczegółowo omówić z lekarzem przed przystąpieniem do badania oka, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność procedury.

Ukończyła studia na wydziale lekarskim Akademii Medycznej w Gdańsku w roku 2003. Specjalizację z okulistyki odbyła pod kierunkiem dr n.med. Pawła Lipowskiego. W roku 2009 uzyskała stopień doktora nauk medycznych. Egzaminy specjalizacyjne zdała w roku 2011. Specjalizuje się w diagnostyce i leczeniu chorób siatkówki oraz jaskry.

Dr n. med. Anna
Jurska-Jaśko

Specjalista chorób oczu, chirurg okulista

Więcej

Bibliografia:

Abucham-Neto, J. Z., Torricelli, A. A. M., Lui, A. C. F., Guimarães, S. N., Nascimento, H., & Regatieri, C. V. (2018).[1] Comparison between optical coherence tomography angiography and fluorescein angiography findings in retinal vasculitis. International Journal of Retina and Vitreous, 4(1), Article 15.

Parrulli, S., Corvi, F., Cozzi, M., Monteduro, D., Zicarelli, F., & Staurenghi, G. (2021). Microaneurysms visualisation using five different optical coherence tomography angiography devices compared to fluorescein angiography. British Journal of Ophthalmology, 105(4), 526–530.