Jaskra a zaćma – podstawowe różnice między zaćmą a jaskrą

Zaćma i jaskra to dwie odrębne choroby oczu, które mimo że mogą prowadzić do poważnych problemów ze wzrokiem, mają różne mechanizmy, objawy oraz metody leczenia. Rozróżnienie tych dwóch schorzeń jest kluczowe, aby wdrożyć odpowiednią terapię i zapobiec całkowitej utracie wzroku. Choć obie choroby mają wspólny cel – uszkodzenie narządu wzroku, ich przebieg oraz wymagania terapeutyczne są odmienne.

Zaćma i jaskra – czym się różnią

Zaćma a jaskra to dwa schorzenia, które mają różne podłoże oraz wpływ na funkcjonowanie oczu. Zaćma polega na stopniowym mętnieniu soczewki oka, co skutkuje pogorszeniem widzenia, głównie w postaci rozmytego obrazu. Jest to choroba o charakterze postępującym, której leczenie polega na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową, co zapewnia przywrócenie normalnego widzenia. Zmiana soczewki daje pacjentowi szansę na odzyskanie pełnej zdolności widzenia, co czyni leczenie zaćmy skuteczną metodą przywracania jakości życia.¹

Jaskra to natomiast grupa chorób oczu, które prowadzą do uszkodzenia nerwu wzrokowego, głównie w wyniku nadmiernie wysokiego ciśnienia wewnątrzgałkowego. W przypadku jaskry, choroba często rozwija się stopniowo, bez wyraźnych objawów. Uszkodzenie nerwu wzrokowego w wyniku jaskry jest procesem nieodwracalnym, a skutki mogą być katastrofalne, prowadząc do utraty wzroku. Objawy jaskry pojawiają się zazwyczaj dopiero w zaawansowanym stadium, gdy występują już nieodwracalne zmiany w polu widzenia pacjenta. Wczesne wykrycie tej choroby oraz odpowiednie leczenie jaskry mają kluczowe znaczenie w zapobieganiu trwałemu uszkodzeniu wzroku.

Zarówno w przypadku jaskry, jak i zaćmy, kluczowe jest regularne badanie oczu i wczesne wykrycie zmian, które mogą zapobiec postępowaniu chorób. Choć obie schorzenia różnią się pod względem przyczyn i objawów, to zaćma a jaskra wymagają starannego monitorowania i odpowiedniego leczenia, by zachować jak najlepszą jakość widzenia.

Objawy zaćmy i jaskry

Objawy zaćmy obejmują przede wszystkim pogorszenie widzenia, szczególnie w trudniejszych warunkach oświetleniowych, takich jak noc czy przy silnym świetle. Osoby cierpiące na zaćmę często zauważają trudności w widzeniu szczegółów, a także postrzeganie światła w formie smug lub halo. Z biegiem czasu widzenie staje się coraz bardziej zamglone, co prowadzi do ograniczenia zdolności do codziennych czynności. W zaawansowanych stadiach, gdy zaćma a jaskra nie są odpowiednio leczone, mogą one prowadzić do pogorszenia wzroku na tyle, że pacjentowi trudno będzie wykonywać podstawowe czynności. W przypadku leczenia zaćmy, operacja usunięcia zmętniałej soczewki pozwala na odzyskanie normalnego widzenia.

Objawy jaskry mogą być trudne do zauważenia w początkowych fazach choroby, ponieważ jaskra rozwija się stopniowo i bez wyraźnych symptomów. W pierwszych stadiach choroby ciśnienie wewnątrzgałkowe może być nadal w normie, a zmiany w polu widzenia są minimalne. Kiedy ciśnienie wewnątrzgałkowe zaczyna wzrastać, pojawiają się objawy takie jak zaczerwienienie oczu, bóle głowy, zaburzenia pola widzenia, a w bardziej zaawansowanych stadiach może wystąpić zawężenie pola widzenia. Długotrwałe ignorowanie tych objawów może prowadzić do stopniowej utraty wzroku i uszkodzenia nerwu wzrokowego, co jest jednym z głównych powodów ślepoty w przebiegu jaskry.

W przypadku chorób oczu takich jak jaskra, wczesne wykrycie i badanie dna oka są kluczowe, by zapobiec dalszemu uszkodzeniu wzroku. Celem leczenia jaskry jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co pomoże zahamować postęp choroby i poprawić jakość widzenia. Nieleczona jaskra może prowadzić do całkowitej ślepoty, dlatego ważne jest, aby nie lekceważyć jej objawów i regularnie monitorować stan zdrowia oczu.

Co jest gorsze, jaskra czy zaćma?

Porównanie jaskry i zaćmy pod względem groźności zależy od kilku czynników, takich jak postęp choroby, dostępność leczenia oraz wpływ na codzienne życie pacjenta. Zaćma, mimo że jest chorobą o postępującym charakterze, w większości przypadków jest skutecznie leczona. Operacja zaćmy polega na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową, co w ciągu kilku dni przywraca normalne widzenie. Po zabiegu pacjenci często odzyskują pełną zdolność widzenia, a proces rekonwalescencji jest szybki i mało inwazyjny. Choć zaćma a jaskra mają różne mechanizmy, to zaćma jest mniej groźna, ponieważ jej leczenie jest stosunkowo proste i przynosi zazwyczaj pozytywne efekty.

Jaskra, mimo że także może być leczona, wymaga bardziej złożonego podejścia terapeutycznego. Leczenie jaskry koncentruje się na obniżeniu ciśnienia wewnątrzgałkowego, które w przypadku jaskry może wzrastać do poziomu nadmiernie wysokiego ciśnienia wewnątrzgałkowego, co prowadzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Uszkodzenie to jest nieodwracalne, a w zaawansowanych stadiach choroby może dojść do trwałej utraty wzroku. W przypadku jaskry leczenie może obejmować leczenie laserowe lub zabiegi operacyjne, jednak kluczowe jest wczesne wykrycie choroby i regularne monitorowanie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jeśli jaskra nie zostanie wykryta w odpowiednim czasie, może prowadzić do całkowitej utraty wzroku, co czyni ją chorobą wymagającą stałej kontroli i leczenia.

Obie choroby, zarówno jaskra i zaćma, mają wpływ na zdolność widzenia pacjentów, ale w przypadku zaćmy leczenie jest bardziej przewidywalne i skuteczne. Jaskra natomiast, jeśli nie jest odpowiednio leczona, może prowadzić do poważnych, nieodwracalnych uszkodzeń narządu wzroku.

Nieleczona zaćma i ryzyko ataku jaskry

Nieleczona zaćma prowadzi do stopniowego pogorszenia widzenia, co w ostateczności może skutkować całkowitą utratą wzroku. Zmętnienie soczewki postępuje z biegiem czasu, a brak odpowiedniej interwencji sprawia, że pacjent traci zdolność normalnego funkcjonowania w codziennym życiu. W wielu przypadkach zaćma staje się przyczyną znaczących trudności w wykonywaniu podstawowych czynności, jak czytanie, prowadzenie pojazdów czy rozróżnianie szczegółów w otoczeniu. Na szczęście leczenie zaćmy w formie operacji zaćmy daje bardzo wysoką skuteczność i w większości przypadków pozwala pacjentowi wrócić do pełnej aktywności. Po zabiegu usunięcia zmętniałej soczewki pacjent odzyskuje ostrość widzenia i może prowadzić życie bez poważnych ograniczeń.

W przypadku jaskry sytuacja jest bardziej skomplikowana. Choroba ta rozwija się powoli i bez wyraźnych objawów w początkowych stadiach. Zwykle pacjent nie jest świadomy problemu, ponieważ wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego nie daje charakterystycznych dolegliwości. Jednak w miarę postępu choroby, wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe zaczyna powodować uszkodzenie nerwu wzrokowego, co prowadzi do stopniowej utraty wzroku. Jaskra i zaćma są różnymi chorobami, ale w obu przypadkach ich nieleczenie prowadzi do poważnych konsekwencji, w tym do całkowitej ślepoty. W przypadku jaskry, brak leczenia skutkuje nieodwracalnymi zmianami w strukturze oka. Wczesne wykrycie jaskry oraz rozpoczęcie leczenia mają kluczowe znaczenie w zapobieganiu postępującemu uszkodzeniu wzroku. Regularne badania oczu oraz kontrolowanie ciśnienia wewnątrzgałkowego są istotnymi czynnikami w zachowaniu zdrowego wzroku na długie lata.

Lek. Aleksandra Trzeciak to doświadczona okulistka, która specjalizuje się w diagnostyce i leczeniu chorób oczu oraz w nowoczesnej chirurgii refrakcyjnej. Wiedzę i praktykę kliniczną zdobywała w renomowanych ośrodkach w Polsce i za granicą, co przekłada się na kompleksowe i indywidualne podejście do pacjenta.

Lek. Aleksandra
Trzeciak

Specjalista chorób oczu, chirurg okulista

Więcej

Bibliografia:

Alammar, A. A., Alabdulkareem, A. M., Abu-amara, A. B., & Kalantan, H. (2021). Assessment of the levels of knowledge regarding cataract and glaucoma in Saudi Arabia and measurement of the ability to differentiate between the two. Cureus, 13(11), e19849.