Co to jest witrektomia oka?
Co musisz wiedzieć?
- Witrektomia to specjalistyczny zabieg polegający na usunięciu ciała szklistego z wnętrza oka – stosowany głównie w leczeniu poważnych chorób siatkówki, odwarstwienia siatkówki, urazów i stanów zapalnych.
- Operacja wykonywana jest przez mikronacięcia w ścianie gałki ocznej, a miejsce usuniętego ciała szklistego wypełnia się specjalnym gazem, płynem lub olejem silikonowym, stabilizującym strukturę oka.
- Kwalifikacja do zabiegu obejmuje szczegółową diagnostykę (np. OCT, USG, angiografia), ocenę ogólnego stanu zdrowia i konsultacje ze specjalistami – decyzja o znieczuleniu zależy od złożoności przypadku.
- Po witrektomii możliwa jest poprawa widzenia, zatrzymanie rozwoju choroby siatkówki i wyeliminowanie bólu – poprawa wzroku następuje zwykle w ciągu kilku dni do kilku tygodni.
- Rekonwalescencja wymaga stosowania leków (kropli, środków przeciwzapalnych), regularnych kontroli okulistycznych i często przestrzegania zaleconej pozycji głowy w celu prawidłowego gojenia.
- Choć zabieg jest bezpieczny i skuteczny, możliwe są powikłania – m.in. podwyższone ciśnienie w oku, infekcje lub zaćma wtórna – które są jednak dobrze kontrolowane przy odpowiedniej opiece.
Spis treści
Witrektomia oka to zaawansowany zabieg chirurgiczny polegający na wycięciu ciała szklistego – galaretowatej substancji wypełniającej wnętrze oka. Celem operacji jest poprawa lub zachowanie ostrości wzroku w przypadku chorób takich jak odwarstwienie siatkówki czy powikłania po operacji zaćmy. Sam zabieg witrektomii przeprowadza się poprzez precyzyjne nacięcia w ścianie gałki ocznej, które umożliwiają bezpieczne usunięcie ciała szklistego. Po usunięciu ciała szklistego chirurg wypełnia przestrzeń specjalnym płynem, który pomaga utrzymać właściwą strukturę oka do czasu naturalnej regeneracji. Wskazaniami do wykonania witrektomii są między innymi poważne schorzenia siatkówki, urazy gałki ocznej oraz stany zapalne wnętrza oka. Dzięki swojej skuteczności i bezpieczeństwu witrektomia jest często jedyną szansą na zachowanie widzenia u pacjentów z poważnymi problemami okulistycznymi.
Witrektomia – zabieg w obrębie tylnej części oka
Witrektomia oka jest specjalistycznym zabiegiem chirurgicznym, polegającym na usunięciu ciała szklistego, substancji żelowej wypełniającej wnętrze oka. Ciało szkliste znajduje się między soczewką a siatkówką, pełniąc funkcję stabilizującą i amortyzującą struktury wewnątrzgałkowe. W niektórych przypadkach jego struktura może ulec zmianie, prowadząc do powstania zmętnień lub schorzeń wymagających interwencji chirurgicznej.
Zabieg ten jest niezbędny w leczeniu poważnych schorzeń siatkówki, takich jak odwarstwienie siatkówki, które może prowadzić do znacznego pogorszenia widzenia, a nawet całkowitej utraty wzroku. Ponadto witrektomia stosowana jest w przypadkach powikłań po operacji zaćmy, stanów zapalnych wnętrza gałki ocznej oraz w obecności ciał obcych, które mogą zaburzać prawidłowe funkcjonowanie oka.
Operacja witrektomii wymaga precyzji i zaawansowanego sprzętu chirurgicznego. Polega na wykonaniu mikroskopijnych nacięć w ścianie gałki ocznej, przez które wprowadzane są narzędzia umożliwiające bezpieczne wycięcie ciała szklistego. W zależności od rodzaju schorzenia, przestrzeń wypełniającego wnętrze gałki ocznej po jego usunięciu może zostać zastąpiona specjalnym gazem, płynem lub olejem silikonowym, wspierającym proces rekonwalescencji.
Witrektomia jest zalecana pacjentom w przypadku poważnych schorzeń siatkówki, gdy inne metody leczenia okazują się nieskuteczne. Dzięki nowoczesnym technikom operacyjnym zabieg ten charakteryzuje się wysoką skutecznością, a jego przeprowadzenie znacząco poprawia jakość życia pacjentów dotkniętych chorobami siatkówki oraz innymi poważnymi schorzeniami narządu wzroku.
Jak wygląda zabieg witrektomii?
Zabieg witrektomii przeprowadza się zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym, choć w bardziej skomplikowanych przypadkach wymaga znieczulenia ogólnego. Przed rozpoczęciem operacji pacjent zostaje odpowiednio przygotowany – stosuje się krople rozszerzające źrenicę, a pole operacyjne zostaje zdezynfekowane i zabezpieczone sterylną osłoną.
Chirurg okulista wykonuje niewielkie nacięcia w ścianie gałki ocznej, przez które wprowadza specjalistyczne narzędzia mikrochirurgiczne. Operacja witrektomii polega na precyzyjnym usunięciu ciała szklistego, co umożliwia dostęp do siatkówki i leczenie jej ewentualnych uszkodzeń, takich jak otwory w plamce żółtej czy odwarstwienie siatkówki.
Podczas zabiegu witrektomii:
- usuwane jest ciało szkliste,
- oczyszczana jest powierzchnia siatkówki,
- wnętrze oka wypełniane jest specjalnym płynem lub gazem, który wspiera gojenie i stabilizuje strukturę siatkówki,
- w razie potrzeby stosuje się laseroterapię w celu uszczelnienia siatkówki.
W niektórych przypadkach przestrzeń po usuniętym ciele szklistym może być tymczasowo wypełniona olejem silikonowym, który zapobiega ponownemu odwarstwieniu siatkówki i stabilizuje gałkę oczną w okresie rekonwalescencji. Jeśli operacja dotyczy leczenia zmian w plamce żółtej, chirurg może wykonać dodatkowe procedury wspomagające regenerację tej kluczowej części siatkówki.
Po zakończeniu procedury pacjent otrzymuje szczegółowe zalecenia dotyczące pielęgnacji operowanego oka. W okresie pooperacyjnym mogą być stosowane leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a pacjent zobowiązany jest do przestrzegania określonej pozycji głowy, jeśli w oku umieszczono gaz podtrzymujący siatkówkę.
Witrektomia − czym jest operacja oka „ostatniej szansy”?
Witrektomia często określana jest mianem operacji oka „ostatniej szansy”, ponieważ bywa wykonywana w przypadku poważnych schorzeń zagrażających utratą wzroku. Zabieg ten jest zabiegiem ratującym wzrok w sytuacjach, gdy inne, mniej inwazyjne metody leczenia, okazują się nieskuteczne. Chirurgiczne usunięcie ciała szklistego pozwala skutecznie leczyć skomplikowane przypadki operacji odwarstwienia siatkówki czy zaawansowanych zakażeń wewnątrzgałkowych.1
Wskazania do wykonania zabiegu witrektomii
Najczęstszymi wskazaniami do przeprowadzenia witrektomii są poważne choroby siatkówki, takie jak odwarstwienie siatkówki, krwotoki do komory ciała szklistego, otwory w obrębie plamki żółtej oraz komplikacje po operacji zaćmy. Witrektomia oka zalecana jest również w poważnych przypadkach:
- zapaleń wnętrza gałki ocznej,
- zakażeń wewnątrzgałkowych,
- urazów gałki ocznej wymagających chirurgicznego leczenia.
Dzięki szerokiemu zakresowi zastosowań witrektomia może skutecznie poprawić lub uratować wzrok w wielu sytuacjach krytycznych.
Kwalifikacja do zabiegu witrektomii
Kwalifikacja do wykonania zabiegu witrektomii opiera się na szczegółowym badaniu okulistycznym, które ma na celu ocenę stanu zdrowia pacjenta oraz określenie optymalnej strategii leczenia. W pierwszej kolejności lekarz przeprowadza dokładny wywiad medyczny, pytając pacjenta o historię chorób oczu, ewentualne wcześniejsze operacje oraz ogólny stan zdrowia. Następnie wykonywane są specjalistyczne badania diagnostyczne, takie jak optyczna koherentna tomografia (OCT), angiografia fluoresceinowa czy badanie ultrasonograficzne gałki ocznej, które pozwalają ocenić stan siatkówki i ciała szklistego.2
Kwalifikacja do zabiegu uwzględnia także ogólną kondycję organizmu pacjenta. Osoby cierpiące na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze czy inne przewlekłe choroby mogą wymagać dodatkowych konsultacji specjalistycznych, aby zminimalizować ryzyko powikłań podczas operacji i w okresie rekonwalescencji. W niektórych przypadkach konieczne jest wcześniejsze leczenie stanów zapalnych wnętrza gałki ocznej, aby przygotować oko do bezpiecznego przeprowadzenia zabiegu.
Na podstawie wyników badań okulista decyduje, czy zabieg witrektomii może zostać przeprowadzony w znieczuleniu miejscowym, czy też konieczne będzie znieczulenie ogólne. Wybór odpowiedniej metody jest uzależniony od stopnia skomplikowania operacji oraz indywidualnych predyspozycji pacjenta. W przypadku zabiegu witrektomii kluczowe jest także odpowiednie przygotowanie pacjenta do operacji, obejmujące konsultacje anestezjologiczne i dokładne omówienie procedury chirurgicznej. Specjalista analizuje rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania choroby oraz ogólną kondycję narządu wzroku. Kluczowym elementem diagnostyki jest badanie dna oka, które pozwala ocenić stan siatkówki oraz ciała szklistego.
W przypadku pacjentów cierpiących na odwarstwienie siatkówki lub zapalenie wnętrza gałki ocznej konieczne jest szybkie podjęcie decyzji o zabiegu, aby uniknąć trwałej utraty wzroku. Dodatkowo lekarz ocenia ewentualne przeciwwskazania do operacji, takie jak zaawansowane choroby ogólnoustrojowe, które mogą zwiększać ryzyko powikłań.
Na podstawie wyników badań okulista decyduje, czy zabieg witrektomii może zostać przeprowadzony w znieczuleniu miejscowym, czy też konieczne będzie znieczulenie ogólne. Wybór odpowiedniej metody jest uzależniony od stopnia skomplikowania operacji oraz indywidualnych predyspozycji pacjenta. W przypadku zabiegu witrektomii kluczowe jest także odpowiednie przygotowanie pacjenta do operacji, obejmujące konsultacje anestezjologiczne i dokładne omówienie procedury chirurgicznej.
Dlaczego warto poddać się zabiegowi witrektomii?
Witrektomia oka należy do operacji małoinwazyjnych, a jej wykonanie prowadzi często do znaczącej poprawy jakości życia pacjentów. Zabieg witrektomii przynosi korzyści, takie jak poprawa ostrości wzroku, eliminacja dolegliwości bólowych oraz zatrzymanie dalszego rozwoju choroby.
Korzyści z wykonania witrektomii:
- poprawa ostrości wzroku,
- eliminacja bólu i dyskomfortu,
- zatrzymanie rozwoju choroby siatkówki,
- minimalizacja ryzyka trwałej utraty wzroku.
Podjęcie decyzji o przeprowadzeniu witrektomii powinno zawsze odbywać się w konsultacji ze specjalistą okulistą, który oceni indywidualne korzyści dla pacjenta i ewentualne ryzyko związane z zabiegiem.
Absolwentka Wydziału Lekarskiego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. W latach 2019-2025 odbywała szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie Okulistyki na Oddziale Okulistycznym Szpitala COPERNICUS w Gdańsku, gdzie zajmowała się diagnostyką i leczeniem chorób narządu wzroku oraz wykonywała zabiegi na aparacie ochronnym oka takie jak zabiegi blepharoplastyki, opadania powiek górnych, podwijania i odwijania powiek dolnych oraz operacyjne usuwanie skrzydlików. W ramach pracy na Oddziale wykonywała również iniekcje doszklistkowe anty-VEGF oraz zabiegi z wykorzystaniem lasera w leczeniu jaskry.
Ważne pytania i odpowiedzi
-
Utrata wzroku po zabiegu witrektomii jest bardzo rzadkim powikłaniem. Zabieg zwykle jest skuteczny, prowadząc do zauważalnej poprawy ostrości wzroku już w krótkim czasie po operacji.
-
Po witrektomii pacjent pozostaje pod obserwacją od kilku godzin do maksymalnie jednej doby. Krótki pobyt dotyczy zwłaszcza zabiegów wykonanych w znieczuleniu miejscowym.
-
Początkowo po witrektomii obraz może być zamglony lub zniekształcony, jednak poprawa widzenia następuje w ciągu kilku dni do kilku tygodni. W niektórych przypadkach konieczne jest utrzymanie określonej pozycji głowy, aby zapewnić prawidłowe przyleganie siatkówki i efektywne gojenie się operowanego oka.
-
Po zabiegu mogą wystąpić powikłania, takie jak wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, infekcje lub zaćma wtórna. W większości przypadków są one jednak skutecznie kontrolowane dzięki odpowiedniemu leczeniu i regularnym kontrolom okulistycznym.
-
Tak, po zabiegu pacjentom często zaleca się stosowanie kropli przeciwzapalnych i antybiotykowych, które pomagają w gojeniu oraz zapobiegają infekcjom. W niektórych przypadkach mogą być również konieczne leki przeciwbólowe.
Bibliografia:
Blikpol / 30.06.2025