Co to jest ślepota śnieżna?

Ślepota śnieżna to tymczasowe, ale bolesne schorzenie oczu spowodowane nadmiernym narażeniem na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Zjawisko to najczęściej występuje w warunkach wysokogórskich, gdzie odbijające się od śniegu promienie UV znacząco zwiększają swoje natężenie.

Jest to rodzaj fotokeratitis, czyli oparzenia rogówki oka. Często dotyka osób przebywających na śniegu lub lodzie, zwłaszcza tych, które nie chronią swoich oczu okularami przeciwsłonecznymi wyposażonymi w filtr UV. Charakterystycznymi objawami ślepoty śnieżnej są łzawienie oczu, zaczerwienienie oczu, silny ból oczu oraz uczucie piasku w oczach. W skrajnych przypadkach może wystąpić tymczasowa utrata wzroku.

Odpowiednia ochrona oczu, zwłaszcza w górach, jest kluczowa dla zapobiegania ślepocie śnieżnej. Noszenie okularów przeciwsłonecznych oraz unikanie długotrwałego wystawiania oczu na intensywne promieniowanie UV może uchronić przed tym bolesnym schorzeniem.

Czym jest ślepota śnieżna?

Ślepota śnieżna to oparzenie nabłonka rogówki, wywołane nadmierną ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Jej objawy obejmują m. in. łzawienie oczu, uczucie piasku pod powiekami, ból oczu i światłowstręt. Ślepota śnieżna objawy te nasila szczególnie w sytuacjach, gdy ekspozycja na promienie słoneczne jest intensywna, a ochrona oczu niewystarczająca.

Przyczyny ślepoty śnieżnej są związane z odbiciem promieni UV od powierzchni takich jak śnieg, lód czy piasek. W górach, na dużych wysokościach, promieniowanie UV staje się bardziej intensywne, co dodatkowo zwiększa ryzyko uszkodzenia oczu. W takich sytuacjach odpowiednia ochrona oczu, np. noszenie okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV, jest kluczowa.

W przypadku wystąpienia objawów ślepoty śnieżnej, należy stosować zimne okłady, unikać jasnego światła (np. przebywać w ciemnym pomieszczeniu) i ewentualnie sięgnąć po leki przeciwbólowe. Objawy zwykle mijają po 24–48 godzinach, jeśli oczy zostaną odpowiednio chronione.¹

Jak powstaje ślepota śnieżna u ludzi?

Ślepota śnieżna powstaje w wyniku ekspozycji na intensywne promieniowanie ultrafioletowe (UV), które uszkadza nabłonek rogówki i spojówki oka. Promienie słoneczne, odbijając się od jasnych powierzchni, takich jak śnieg, lód czy piasek, zwiększają natężenie promieniowania UV, co prowadzi do fotochemicznego uszkodzenia tkanek oka. W warunkach wysokogórskich poziom promieniowania UV wzrasta wraz z wysokością – na każde 1000 metrów jego intensywność zwiększa się o około 10–12%.

Objawy ślepoty śnieżnej pojawiają się zwykle po kilku godzinach od ekspozycji i obejmują silny ból oczu, łzawienie, uczucie piasku pod powiekami oraz światłowstręt. Czasami towarzyszy im także silny ból głowy.

Noszenie okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV jest podstawowym środkiem zapobiegawczym. Profilaktyka ślepoty śnieżnej obejmuje również unikanie długotrwałego narażenia na promieniowanie słoneczne, zwłaszcza w górach, gdzie promieniowanie UV osiąga swoje maksymalne natężenie.

Jak zaczyna się ślepota?

Ślepota śnieżna zaczyna się od nieświadomego narażenia oczu na intensywne promieniowanie ultrafioletowe (UV). Promienie ultrafioletowe uszkadzają nabłonek rogówki, co prowadzi do rozwoju objawów w ciągu kilku godzin po ekspozycji. Pierwsze symptomy to dyskomfort, światłowstręt i łzawienie oczu. W miarę upływu czasu pojawiają się także skurcz powiek, uczucie piasku pod powiekami oraz ślepota śnieżna objawy typowe, takie jak ból oczu i rozmyte widzenie.

Promieniowanie UV w górach oraz odbicia od śniegu intensyfikują negatywny wpływ na tkanki oka. W przypadku braku odpowiedniej ochrony oczu – np. noszenia okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV – dolegliwości mogą nasilać się, prowadząc do tymczasowego zaburzenia widzenia.

Kluczowe jest chronić oczy przed promieniowaniem ultrafioletowym, stosując profilaktyczne środki, takie jak okulary przeciwsłoneczne czy ograniczenie czasu spędzanego na słońcu w warunkach wysokiego promieniowania UV.

Czy ślepota śnieżna mija?

Tak, ślepota śnieżna zazwyczaj mija samoistnie w ciągu 24–48 godzin, jeśli zapewni się oczom odpowiedni odpoczynek i ochronę przed dalszą ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Jest to tymczasowe uszkodzenie rogówki i spojówki, które choć bolesne, zwykle nie prowadzi do trwałych uszkodzeń.

Podczas regeneracji może występować uczucie dyskomfortu przy poruszaniu oczu, łzawienie oraz światłowstręt. W niektórych przypadkach pojawiają się opuchnięte powieki oraz objawy oparzenia spojówki. Kluczowe jest przebywanie w ciemnym pomieszczeniu i unikanie jasnego światła, aby zminimalizować objawy.

Dla pełnego powrotu do normalnego widzenia ważne jest unikanie kolejnych narażeń na promieniowanie UV, szczególnie w górach, gdzie promieniowanie UV jest wyjątkowo intensywne. Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż dwa dni lub stają się bardzo uciążliwe, należy skonsultować się z okulistą.

Bibliografia:

Rabstein, D., Gosciniewicz, P., Kabiesz, A., Szydłowski, R., Porwolik, A., Bodera, M., Porwolik, H., & Porwolik, A. (2025). The impact of skiing on the visual system: Injuries, dysfunctions and ways of prevention. Journal of Education, Health and Sport, 80, 58147.