Jakie są przyczyny zaćmy?

Czym jest zaćma i jakie są przyczyny jej powstawania zaćmy?

Zaćma, znana również jako katarakta, to stan, który polega na zmętnieniu soczewki oka. Zmętnienie soczewki wynika z naturalnych procesów starzenia, a więc najczęściej dotyka osób w podeszłym wieku. Dlatego zaćma nazywana jest też zaćmą starczą. Zaćma starcza to jedna z najczęstszych przyczyn utraty wzroku na świecie. Ryzyko wystąpienia zaćmy jest największe u osób w grupie wiekowej 50+.

Obniżenia ostrości wzroku zarówno przy dobrym, jak i słabym oświetleniu to pierwsze objawy zaćmy, które mogą zauważyć pacjenci. Często dostrzegają też podwójne widzenie lub postrzeganie kółek wokół źródeł światła. W miarę postępu choroby, soczewka mętnieje coraz bardziej, co prowadzi do dalszego pogorszenia widzenia, a w skrajnych przypadkach – nawet do całkowitej utraty wzroku. Przy zaburzonej ostrości wzroku komfort życia znacznie spada, dlatego warto jest zdecydować się na operację zaćmy, zanim stan znacznie się pogorszy. Jednakże nie każda zaćma jest taka sama.

Są różne rodzaje zaćmy, które można klasyfikować na podstawie różnych czynników, takich jak przyczyna powstania, lokalizacja zmian w soczewce, czy stopień zaawansowania choroby.

Zaćma jądrowa

Charakteryzuje się zmętnieniem jądra soczewki. Zmiana ta jest jednolita, dostrzegalna poprzez charakterystyczne zabarwienie soczewki na żółty lub brunatny kolor. Wraz z tym typem schorzenia pojawia się pogorszenie ostrości widzenia, krótkowzroczność refrakcyjna, a także pogorszenie ostrości widzenia i problem z głębią widzianych kolorów. Chorując na zaćmę jądrową, można zapisać się na operację zaćmy

Zaćma korowa

W tym przypadku zmętnieniu ulegają poszczególne warstwy wokół jądra soczewki, jest to tak zwana kora soczewki. Jak objawia się ten typ zaćmy? W miejscach, w których dochodzi do zmętnień pojawia się jednocześnie efekt rozszczepiania i niejednorodnego załamywania światła. Co istotne, zmętnienie soczewki nie wpływa na ostrość wzroku. Jest ona często nienaruszona przez zmiany, ponieważ centralna część soczewki pozostaje sprawna.

Zaćma korowo-jądrowa

Wśród rodzajów zaćmy pojawia się także połączenie jądrowej i korowej. Obie zawierają w sobie wspomniane wcześniej cechy charakterystyczne, które w połączeniu ze sobą powodują jednoczesne załamywanie się światła w nienaturalny sposób oraz znaczne pogorszenie ostrości widzianego obrazu ze względu na lokalizację zaćmy w jądrowej części soczewki.

Zaćma podtorebkowa tylna

Objawia się zmętnieniami zlokalizowanymi pod tylną torebką soczewki pojawiającymi się w centrum osi widzenia. Jest to najczęściej występujący typ zaćmy i jednocześnie najszybciej postępujący.

Ten rodzaj schorzenia może pojawiać się także w wyniku urazu oka, stanów zapalnych błony naczyniowej, który może prowadzić do znaczącego pogorszenia jakości widzenia. 

Oprócz wymienionych powodów powstawania tego rodzaju zaćmy, kolejnym może być także przyjmowanie niektórych leków, np. długotrwałego stosowania kortykosteroidów, a także w przypadku pacjentów w młodym wieku, u których zdiagnozowano krótkowzroczność lub cukrzycę.

Czynniki ryzyka mogące powodować wystąpienie zaćmy

• Cukrzyca.
• Leki (glikokortykosteroidy, amiodaron, allopurynol).
• Używki (papierosy, alkohol).
• Promieniowanie podczerwone, UV.
• Nadciśnienie
• Przewlekłe choroby oka
• Urazy
• Długotrwałe przyjmowanie leków sterydowych

Sposoby leczenia zaćmy

Usuwanie zaćmy jest trudne, lecz nie niemożliwe. Rozwój zaćmy jest procesem powolnym i nieuchronnym, ale na szczęście jest to stan odwracalny. Współczesna medycyna oferuje skuteczne metody leczenia zaćmy, które pozwalają na przywrócenie ostrości wzroku. Leczenie zaćmy polega na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną, jest najczęściej stosowanym i najbardziej efektywnym rozwiązaniem. Jest to jedyny sposób na całkowite usunięcie zaćmy. Poddanie się operacji zaćmy może prowadzić do całkowitego wycofania się tego schorzenia.

Leczenie operacyjne to obecnie jedyna i skuteczna możliwość wyeliminowania zaćmy. Wskazaniem do operacji jest przede wszystkim pogorszenie widzenia. Operację zaćmy można przeprowadzić w każdym wieku, nawet w przypadku całkowitej utraty wzroku.

Zabieg ten wykonuje się niezależnie od wieku i polega na usunięciu zmętniałej przez schorzenie soczewki zastępując ją sztuczną wewnątrzgałkową w znieczuleniu kropelkowym podanym bezpośrednio do woreczka spojówkowego, by pacjent nie odczuwał dolegliwości bólowych podczas zabiegu. Jednocześnie osoba operowana będzie świadoma wykonywanych czynności przez lekarza poprzez kontakt z nim.

Nawet po operacji ważne jest monitorowanie wzroku i regularne wizyty u okulisty, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie sztucznej soczewki i wykryć ewentualne problemy na wczesnym etapie.

Operacja trwa kilkanaście minut, a po niej czas przebywania w szpitalu to zaledwie kilka godzin.

Czas rekonwalescencji po operacji – wskazania

• W pierwszych 3 tygodniach zaleca się unikania wysiłku fizycznego.
• Opatrunek założony bezpośrednio po operacji należy nosić, aż do momentu wizyty kontrolnej u lekarza.
• Nie wolno pocierać ani uciskać operowanego oka.
• Do momentu zapisania nowych mocy w szkłach korekcyjnych, można używać tych z których korzystano przed zabiegiem.